Từ ngày 24 đến ngày 26 tháng 10 năm 2008, tại thành phố Buôn Ma Thuột, Viện Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp với Uỷ ban Nhân dân tỉnh Đắc Lắc tổ chức Hội thảo quốc tế Sử thi Việt Nam. Tham dự Hội thảo có 18 đại biểu nước ngoài và 100 đại biểu Việt . Các nhà khoa học nước ngoài đến từ Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Đài Loan, Lào, Thái Lan, . Các đại biểu Việt Nam là các nhà khoa học, các nhà quản lý văn hoá và các ban ngành liên quan đến từ Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh thuộc khu vực Tây Nguyên. 

37 tham luận của các đại biểu sẽ được trình bày và thảo luận trong một phiên toàn thể và tám phiên theo tiểu ban, diễn ra trong ngày 24/10 và buổi sáng ngày 25/10. Những chủ đề chính của các báo cáo là: Xác định vị trí của sử thi Việt Nam nói chung, sử thi Tây Nguyên nói riêng trong bức tranh của sử thi thế giới và khu vực; Giơí thiệu và so sánh sử thi ở phía bắc và phía Nam của Việt Nam; Tổng kết quá trình sưu tầm, nghiên cứu truyền dạy sử thi nói chung và từng tác phẩm sử thi nói riêng trong những năm qua ở Việt Nam; Giới thiệu sử thi và thành quả sưu tầm, nghiên cứu sử thi ở các nước khác. Tất cả các nội dung trên hướng đến một mục đích chung là để hiểu và nghiên cứu ngày càng kỹ lưỡng hơn kho tàng sử thi Việt Nam trong các mối quan hệ giao lưu khu vực và quốc tế về thể loại, về nghệ thuật ngôn từ, nghệ thuật diễn xướng, nội dung thể hiện cũng như ý nghĩa của nó trong văn học dân gian nói riêng và văn hoá dân tộc nói chung. 

Hội thảo này là kết quả của một quá trình nỗ lực sưu tầm, nghiên cứu sử thi Việt Nam nói chung, sử thi Tây Nguyên nói riêng của các khoa học ở Viện Khoa học xã hội Việt Nam, đặc biệt là Viện Nghiên cứu văn hoá, cùng các cán bộ khoa học ở các trường đại học, viện nghiên cứu khác, ở các cơ quan văn hoá thuộc các tỉnh Sơn La, Hoà Bình, Thanh Hoá, Nghệ An và khu vực Tây Nguyên. Hội thảo này là kết quả của sự đầu tư có hiệu quả của Nhà nước, của sự ủng hộ và giúp đỡ tận tình của các bộ, ngành từ những năm 80 của thế kỷ XX đến nay. Những dấu mốc quan trọng ghi nhận thành quả của quá trình đó là Hội thảo quốc gia Sử thi Tây Nguyên - Việt Nam (tháng 5 năm 1997), dự án Điều tra, sưu tầm, bảo quản, biên dịch và xuất bản kho tàng sử thi Tây Nguyên (thực hiện từ cuối năm 2001 đến cuối năm 2007), và hàng loạt những xuất bản phẩm có ý nghĩa quan trọng trong công tác sưu tầm và nghiên cứu sử thi ở Việt Nam. Báo Nhân Dân (cơ quan ngôn luận của Đảng) đã xếp việc năm 2007 xuất bản xong 62 tập sử thi Tây Nguyên với số trang 60.400 trang là một trong mười sự kiện văn hoá tiêu biểu của năm, cũng là một trong mười sự kiện khoa học công nghệ của năm. 

Trên nền tảng quan trọng đó, đây là lần đầu tiên một số lượng đông đảo nhất các nhà khoa học quốc tế đến nước ta, trực tiếp trao đổi với các nhà văn hoá học, dân tộc học, nghiên cứu văn học Việt Nam, cùng trình bày và thảo luận những kết quả nghiên cứu mới nhất về sử thi các dân tộc, để cùng nhận thức sâu sắc hơn sự đa dạng văn hoá và tính thống nhất văn hoá giữa các dân tộc. 

Hội thảo dành nhiều thời gian cho việc tiếp xúc trực tiếp với kho tàng sử thi Tây Nguyên của Việt . Tối ngày 24/10 các đại biểu tham dự Hội thảo sẽ được thưởng thức và tham gia trình diễn văn nghệ dân gian; chiều ngày 25/10 sẽ được nghe nghệ nhân diễn xướng sử thi, ngày 26/10 sẽ đi tham quan hồ Lắc, một địa điểm được nhắc đến trong sử thi Mơ Nông. 

Một điểm nổi bật nữa của Hội thảo này là sự đa dạng các góc tiếp cận, nghiên cứu về sử thi: có những nghiên cứu chung (chỉ ra bản chất, đặc trưng thể loại cũng như các thuộc tính cơ bản của sử thi, nhìn nhận lại quá trình nghiên cứu sưu tầm sử thi ở Việt Nam từ đầu thế kỷ XX đến nay); có những tham luận đề cập đến công tác sưu tầm (như những kinh nghiệm thực địa tìm kiếm sử thi, xác định những tiêu chí khi đi sưu tầm hay việc ứng xử với những tác phẩm sử thi khi đã sưu tầm được); có những tác giả lại xem xét những nội dung cụ thể được đề cập đến trong sử thi như không gian chính trị, xã hội, các yếu tố văn hoá, lối sống, chủ đề hôn nhân và chiến tranh, những biểu tượng như người anh hùng, ngựa, nữ thần, mối quan hệ giao thoa thể loại trong sử thi,... Một số tham luận khác đi sâu tìm hiểu nghệ thuật của sử thi như nghệ thuật xây dựng hình tượng, nghệ thuật so sánh, nghệ thuật diễn xướng, nghệ thuật sử dụng ngôn từ,... Một chủ đề được khá nhiều báo cáo bàn đến là các hình thức bảo tồn sử thi: bảo tồn nguyên dạng trong cộng đồng, bảo tồn bằng đa dạng các phương tiện nghe nhìn và văn hoá văn nghệ hiện đại, bảo tồn trong bảo tàng, bảo tồn bằng tranh ảnh, bản đồ và các nguồn tư liệu. Một vấn đề khá mới được bàn đến ở Hội thảo này là vấn đề sáng tạo mới, viết mới sử thi trên cơ sở sử dụng bút pháp sử thi và các yếu tố văn hoá dân gian. Mặc dù cách tiếp cận hay góc độ nghiên cứu khác nhau như vậy nhưng hầu hết các tham luận đều dựa trên nền tảng vững chắc của phương pháp chuyên ngành văn hoá dân gian và dân tộc học là quan sát tham dự tại thực địa, điều tra trực tiếp tại các cộng đồng ở địa phương. Chính điều này đã tạo ra sự kết hợp tốt giữa lý luận và thực tế, và kết hợp giữa các chuyên ngành trong nghiên cứu sử thi nói riêng và văn hoá dân gian nói chung. 

Thành công quan trọng nhất của Hội thảo là tạo ra một diễn đàn đối thoại và trao đổi khoa học trọng thị và hữu ích giữa các nhà nghiên cứu Việt và các đồng nghiệp quốc tế. Thông qua đó Hội thảo tạo ra những động lực quan trọng cho công tác sưu tầm và nghiên cứu sử thi Việt (vốn còn khá nhiều tiềm năng) theo hướng so sánh, tiếp cận liên ngành và liên quốc gia.  

 Một số hình ảnh về Hội thảo quốc tế Sử thi Việt Nam

               Các đại biểu tham dự Hội thảo

PGS. TS. Lê Hồng Lý, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hoá,

                             trình bày tham luận

                              Quang cảnh Hội thảo

GS. TS. Đào Lập Phiên, Nguyên Chủ tịch Hội Folklore châu Á

PGS. Trần Đức Cường (bên phải) và GS. Nguyễn Xuân Kính tổng kết Hội thảo